Makale Yazar(Cem Kılıç)

DIJITAL ÇALISMA HAYATI
6/5/2019 12:00:00 AM

1 Mayis, emegin ve dayanismanin bayrami, isçi sinifinin mücadeleyle elde ettigi pek çok hak sonrasi insanca yasama ve çalisma özgürlügünün kutlandigi gündür. Ne yazik ki tarihsel geçmis ve yasanan üzücü olaylar nedeniyle ülkemizde her yil 1 Mayis’ta endiseli bir bekleyis içine gireriz. Polis müdahalesi veya arbede görüntüleri ana haberlerin gündemini olusturur. Bu yil, DISK 1 Mayis kutlamalarini Bakirköy’de, HAK-IS Sanliurfa’da, TÜRK-IS ise Kocaeli’nde yapacak. 1 Mayis’in isçi sinifinin taleplerini ortaya koyacak sekilde, bir bayram ve senlik havasinda geçmesini diliyorum. Bugünkü yazimda, emek mücadelesinin son bir yillik süreçte ne gibi kazanimlar elde ettigi üzerinde durarak bir yilin envanterini çikarmak istedim. Isçi sinifinin daha fazla kazanim elde ettigi ve insan onuruna yakisir islerin çogaldigi bir süreç yasanmasi dileklerimle.

Ülkemizde isçi sinifinin halen devam eden problemleri bulunuyor. Bunlardan ilki, sürekli bir sekilde fazla mesai yapilmasi. Türkiye OECD ülkeleri içerisinde haftalik çalisma süresi açisindan Kolombiya ile birlikte en uzun çalisilan ülke konumunda. Kolombiya ve Türkiye’de haftalik ortalama 47.7 saat çalisiliyor. Bu istatistik haftalik çalisma süresinin 45 saat oldugu düsünüldügünde Türkiye’de çalisanlarin ortalama haftada 3 saat fazla mesai yaptigini ortaya koyuyor. Uzun sürelerle çalisan kisilerin çogu kez bunun karsiligini, yani fazla mesai ücretlerini de alamadigini biliyoruz.

Hâlâ çok çalisiyoruz!

Ülkemizde çalisanlarin uzun sürelerle çalismasina ragmen gayri safi yurt için hasila artisinin ayni oranda olmadigini, yani verimliligin düsük oldugunu biliyoruz. Bu nedenle mesai saatlerinin uzamasi yalnizca daha az kisiye istihdam saglanmasi sonucunu doguruyor. Önümüzdeki dönemde çalisma sürelerinin kisaltilmasi suretiyle istihdamin artirilmasina yönelik politikalar gündeme gelebilir. Bu yöndeki politikalarin çalisanlar için güvenceyi de saglamasi halinde istihdam artisi saglayacagini düsünüyorum.

OECD’de ortalama haftalik çalisma süresinin 36.6 saat. Hollanda en kisa haftalik çalisma süresine sahip. Is yasam dengesi açisindan en önemli unsurlardan biri, insanlarin zamanlarinin ne kadarlik bölümünü çalisarak geçirdikleridir. Uzun çalisma saatleri stresi artirmasi nedeniyle kisisel sagligi ve is güvenligini olumsuz yönde etkiliyor. Uzun çalisma süreleri aile birliginin bozulmasina ve bosanmalarin artmasina neden oluyor. Eve is getiren ve sürekli çalismak zorunda olan kisiler ailelerine gereken vakti ayiramiyor ve sonuçta bosanmalar artiyor. Haftalik 50 saat ve üzerinde çalisanlarin orani Türkiye’de yüzde 33.8. Yani her üç çalisandan birisi 50 saatin üzerinde çalisiyor.

Sendikalasma hareketsiz

1 Mayis’lar isçilerin temsilcisi sendikalar için bir muhasebe günü. Ne yazik ki ülkemizde sendikacilik ücret pazarliginin ötesine geçemedigi ve sendikalasmanin önündeki engeller kaldirilmadigi için sendikalar sansli azinligin mensup olabildigi bir örgüt konumunda. Türkiye’de sendikalasma oraninda bir miktar artis söz konusu. Ancak, bu oransal artis sendikali isçi sayisinin artmasiyla birlikte, istihdamdaki azalistan da kaynaklaniyor. Dolayisiyla, sendikalarin özellikle gençlere yönelik örgütlenme faaliyetlerini gelistirmeleri ve gençleri sendikalara yaklastiracak söylem ve uygulamalara ihtiyaci oldugu açikça görülüyor.

Yasal haklarin yani sira ekonomik haklarin gelisimi için de sendikalar gerekli. Sendikali çalisanlarin ücretleri, sendikali olmayanlara göre yüzde 30-40 daha fazla. Is yasamindan kaynaklanan demokratik haklari kullanma konusunda sendikalar üyelerine önemli imkânlar da sunmakta. Sendikalar hem üye sayilarini artirmak hem de sendikalasmanin önündeki engelleri ortadan kaldirmak için gerekli çalismalari yürütmek zorunda. Sendikasiz bir çalisma hayati ne isçiler, ne isverenler ne de devlet için olumlu sonuçlar üretmeyecektir. Bu açidan, sendikalar çalisma hayatinin vazgeçilmezi konumundadirlar.

Sosyal diyalog gelistirilmeli, çalisma barisi korunmali

1 Mayis’ta meydanlarda isçi sinifi kidem tazminati konusundaki görüsünü ve tepkilerini ortaya koyacaktir. Isçi sinifi kidem tazminatinda mevcut haklardan geriye dogru atilacak hiçbir adimi kabul etmeyecegini daha önce pek çok kez vurguladi. Bu nedenle bu hassasiyet göz önünde bulundurularak, daha fazla isçinin kidem tazminatina erisecegi bir model ortaya konulacak ise kidem tazminati reformu hakkinda sosyal taraflar görüsmeye baslamalilar. Aksi takdirde çalisma hayatinda baris kalici olarak bozulabilir. Çalisma hayatiyla ilgili pek çok konuda sosyal diyalog mekanizmalarinin kararlilikla uygulanmasi gerekiyor. Bu konuda gerekli tüm adimlar atilmali ve isçi isverendevlet sacayaginin saglam bir sekilde isletilmesiyle çalisma hayatinda herkes için olumlu sonuçlarin üretilmesi saglanmali. Bu dilek ve temennilerle tüm isçilerimizin 1 Mayis Bayramlarini kutluyorum.

Çalisanlara asgari ücret destegi devam ediyor 

1 Mayis 2018’den 1 Mayis 2019’a degisen önemli bir çalisma hayati verisi de asgari ücret. Asgari cürette 2016 yilinda gerçeklesen artis, son yillarda isçi sinifinin önemli kazanimlari arasinda yer almisti. Asgari ücret 2019 yili itibariyla net 2.020 TL oldu. 2016, 2017 ve 2018 yillarinda oldugu gibi, 2019 yili için de asgari ücret yillik olarak belirlendi. Dolayisiyla, 1 Temmuzda rakam degismeyecek. Ancak yasanan yüksek enflasyon süreci, asgari ücretlinin satin alma gücünü önemli ölçüde azaltti. Bu durum göz önünde bulundurularak asgari ücretliler için yeni bir düzenleme hayata geçirilebilir. Diger yandan asgari ücretin vergi disi birakilmasina yönelik olarak da politikalarin hazirligi yapilmali. Diger yandan, asgari ücretteki artisin finanse edilebilmesi için isveren tarafini rahatlatan asgari ücret destegi bu yil da devam ediyor. Isverenler istihdam azaltmadiklari sürece asgari ücret ve biraz üzerinde ücret ödedikleri çalisanlar için bu destekten yararlanabiliyorlar.

Kamuda taseron bitti

Geçtigimiz yilin sonunda kamuda çalisan taseron isçilerin kadroya geçisleri baslamisti. Süreç tamamlandi ve kamudaki taseron isçilerin kadro geçisleri tamamlandi. Taseron isçileri için Yol-Is Sendikasi’nin açtigi davalarla baslayan süreç, kadroyla sonuçlanmisti. Taseron isçiler kadroya geçti, maddi ve sosyal haklarinda iyilestirmeler yasandi. 4/c’liler de 4/b kadrosuna geçirildi. Bu iki gelisme isçi sinifi için çok önemli ve bugünkü kutlamalarda taseron isçiler de en ön saflarda yer alacaktir. Bu isçi sinifi için çok önemli bir kazanim. Diger yandan KIT’lerde çalisan taseron isçiler için kadro geçisi söz konusu olmadi. Kadro geçislerinde bazi sorunlarin yasandigi da biliniyor. Bu sorunlari çözecek ve KIT’lerdeki taseronlarin da kadroya geçirilmesi için gerekli adimlarin atilmasi çok önemli. Bu noktada taseron isçilerin ancak önümüzdeki yildan itibaren toplu sözlesmelerden yararlanmaya baslayacak olmasi ve bazi taseron isçilerin ücretlerinin bu nedenle erimesine yönelik de tedbirlerin alinmasi gerekiyor.

Kaynak : http://www.milliyet.com.tr